m-Wierzchonpngm-KwapiszewskipngPiotr Wierzchoń, Szymon Kwapiszewski

Jeszcze doskonalsze cyfrowe udostępnienie zasobów Polskiej Akademii Nauk - Biblioteki Kórnickiej. Teoria i kilka praktycznych przykładów

W roku 2002 powstała pionierska i – jak się po latach okazało – rewolucyjna dla krajowego sytemu udostępniania wiedzy humanistycznej, a w szczególności historycznej (e-historycznej), Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa. Od tego momentu datować w Polsce można nieodwracalny już przełom dygitalizacyjny. Wizjonerska inicjatywa podjęta przez Poznańską Fundację Bibliotek Naukowych (PFBN) i Poznańskie Centrum Superkomputerowo-Sieciowe (PCSS), okazała się superbrzemienna w skutki. Ogromny wkład w budowę WBC miała i ma nadal Biblioteka Kórnicka. I jakkolwiek u źródeł powstania WBC była intencja udostępniania materiałów regionalnych, to model, jaki udało się wypracować w ramach tej inicjatywy, stał się standardem dla wielu lub nawet wieluset innych bibliotek internetowych. Nie będzie przesadą, że WBC wraz z Biblioteką Kórnicką wytworzyła pewien fenomen badawczo-społeczny. Tymczasem…
Rozwój systemów bibliotecznych nieustannie rozwija się, rosną także równolegle potrzeby użytkowników (użytkowników rozumianych szeroko: tak po stronie biblioteki, jak i po stronie czytelnika). W ramach prezentacji omówi się nowe i ważne z punktu użytkownika funkcjonalności nowego sytemu obsługi biblioteki: m.in.: prezentację wyników w uporządkowanej kolejności ze względu na: a) poziom odrzuceń dla danego zasobu, b) popularność danego zasobu (ranking), c) kolejkowanie nowo dodanych zasobów. Analiza profilu użytkownika będzie dokonana z kolei za pomocą dedykowanych mechanizmów sztucznej inteligencji: omówiony zostanie indywidualny profil zainteresowań (obliczany na podstawie czasu spędzanego na danej stronie) czy sprofilowanie wyników wyszukiwania dobranych do preferencji (tu analiza wielowymiarowa dla określenia typu zasobu, jaki można promować dla użytkowników o określonych potrzebach itp.).
Szczególną funkcjonalnością portalu będzie tzw. Ścieżka czasu, czyli sposób chronologicznej prezentacji zasobów cyfrowych. Pozwoli to na przedstawienie zbiorów w zasadniczo istotny dla badań historycznych sposób. Celem tej funkcjonalności jest zainteresowanie użytkowników zasobami cyfrowymi umieszonymi na przestrzeni czasu, a przez to poznanie leksykalne polszczyzny na przestrzeni dziejów. Tak pomyślany portal będzie miał także wymiar praktyczny, społeczny, ponieważ również będzie zaspokajał potrzeby niehistoryków, niejęzykoznawców, a po prostu obywateli, ich potrzeby związane z pytaniami o datę powstania danego wyrazu czy połączenia wyrazowego, np. pieczarkarnia, samoprzylepny, hutnictwo, Józef Piłsudski itd.
Tak więc znaczenie rozwiązania upatruje się w ekskluzywnym dostarczeniu korzyści dla nauk humanistycznych, takich jak: historia, językoznawstwo, socjologia, antropologia itd. Stąd wynik, jaki będzie możliwy do uzyskania w ramach biblioteki, ma w pierwszej kolejności służyć bądź profesjonalnemu humaniście, bądź – szerzej – dowolnemu użytkownikowi Internetu. Generalnie: uzyskana wiedza i zasoby będą wykorzystane przez ogół społeczeństwa, powodując wzrost świadomości językowej i historycznej, umożliwiając śledzenie rozwoju idei na Ziemiach Polskich. Powtórzmy: taki system wyszukiwawczy (nieistniejący dziś) będzie nieocenionym narzędziem badawczym dla historyków, lingwistów, socjologów, dziennikarzy czy folklorystów.

m-LOSIK-SIDORSKApngAleksandra Losik-Sidorska

W magazynie schować czy digitalizować? Podsumowanie projektu

Ideą realizacji projektu POPC.02.03.01-IP.01-00-002/16 „Cyfrowe udostępnianie zasobów Polskiej Akademii Nauk – Biblioteki Kórnickiej” jest zdigitalizowanie unikatowych na skalę światową zbiorów tej instytucji, a następnie udostępnienie ich w Internecie na specjalnie zbudowanej w tym celu Platformie Cyfrowej. Dzięki niej katalogi Biblioteki Kórnickiej zostaną zintegrowane z jej zeskanowanymi zasobami udostępnionymi w Wielkopolskiej Bibliotece Cyfrowej. Platforma jest nowoczesnym oprogramowaniem dostosowanym do potrzeb różnych grup użytkowników – od naukowców do hobbystów.
Zadania zostały podzielona na etapy:
  1. Opracowanie i zdigitalizowanie 5758 obiektów ze zbiorów PAN Biblioteki Kórnickiej, wybranych z kolekcji rękopisów średniowiecznych, dokumentów pergaminowych, rękopisów staropolskich (XVI–XVIII w.), inkunabułów, druków wydanych w XVI w. oraz kartografii do 1945 r.
  2. Opracowanie i zdigitalizowanie bazy muzealiów zawierającej opisy obrazów z kolekcji malarstwa, a także wybranych 2000 obiektów muzealnych ze zbiorów Biblioteki Kórnickiej (odbitek graficznych, rysunków, fotografii, planów architektonicznych).
  3. Opracowanie i udostępnienie dwóch baz genealogicznych.
  4. Stworzenie platformy cyfrowej integrującej zasoby cyfrowe Biblioteki Kórnickiej
W referacie zostaną omówione założenia projektu i ich realizacja, a także wpływ całego przedsięwzięcia na wyznaczenie nowych standardów cyfryzacji zbiorów specjalnych.


m-BatkiewiczpngEdyta Bątkiewicz-Szymanowska, Magdalena Marcinkowska

Co znajdziemy na Platformie? Nowe opracowanie i nowe sposoby udostępniania zbiorów Biblioteki Kórnickiej

Biblioteka Kórnicka to jedna z najstarszych i najcenniejszych bibliotek w Polsce. W obecnym zasobie Biblioteki znajduje się ok 40 tys. starodruków, ponad 15 tys. rękopisów, ok 20 tys. grafik z XIX i XX wieku, ok 3 tys. pozycji kartograficznych. Ponadto w murach kórnickiego zamku znajduje się muzeum – rezydencja XIX wiecznego właściciela, w której eksponowana jest bogata kolekcja malarstwa polskiego i europejskiego. Dzięki realizowanemu od 2016 roku projektowi Polska Cyfrowa, znaczna liczba wymienionych obiektów będzie dostępna przez Internet. Celem Projektu było opracowanie zasobu i jego zdigitalizowanie. Dotychczas na stronie internetowej BK dostępny był dla użytkowników katalog elektroniczny zawierający wszystkie znajdujące się w zasobie BK, opracowane w rożnym stopniu, zbiory specjalne. Wybrane zbiory były digitalizowane i udostępniane na stronach bibliotek cyfrowych. Efektem projektu Polska Cyfrowa, będą zdigitalizowane, prezentowane na platformie zbiory, zaopatrzone w znacznie rozszerzony opis katalogowy zawierający m.in. precyzyjne hasła przedmiotowe, dedykacje autorów dzieł starodrucznych (pomocne np. w badaniach nad zjawiskiem mecenatu). Opisano także grafiki – najczęściej drzeworyty umieszczone na kartach cimeliów (w tym m.in. portrety władców, zielniki i liczne sceny biblijne oraz sceny historyczne), zostały streszczone dyplomy, w których opracowano listy świadków. Natomiast – przede wszystkim – na nowo zostały opracowane inkunabuły oraz poszerzyliśmy wiedzę na temat zasobów kartograficznych.

m-kondrackapngKornelia Kondracka

Z pamiętnika konserwatora, czyli krótka opowieść o tym jak daleko leży papier od Platformy Cyfrowej.

Digitalizacja, czyli wprowadzenie do cyberprzestrzeni materiałów bibliotecznych oraz archiwalnych, takich jak rękopisy, druki, fotografie, plany, mapy stanowi niezwykle powszechną w dzisiejszych czasach metodę na zwiększenie zdalnego dostępu do obiektów unikatowych i zabytkowych, tym samym służy udostępnianiu treści, budowaniu świadomości i tożsamości kulturowej, upowszechnianiu zabytków piśmiennictwa, drukarstwa, wiedzy z zakresu historii, historii sztuki, tegumentologii i wielu innych. Przede wszystkim jednak, digitalizacja pozwala nam marzyć, że wiele spośród bezcennych, unikatowych dzieł zostanie uratowana, poprzez wycofanie z użytkowania. Co więcej, nie opuszczając murów biblioteki, regału ani nawet obwoluty ochronnej, będą widoczne na całym świecie. Digitalizacja jest więc znakomitym narzędziem, umożliwiającym spełnienie podstawowych funkcji instytucji użyteczności publicznej, takich jak biblioteka, w sposób adekwatny do czasów, w których żyjemy. Funkcje te, to: gromadzenie, udostępnianie i przechowywanie, czyli również opieka nad zgromadzonymi w kolekcji obiektami. Zadanie o tyle trudne, gdy mowa o zabytkowym księgozbiorze, zabytkowej bibliotece, zlokalizowanej w miejscu swego poczęcia – Zamku Kórnickim, który też jest zabytkiem.
Digitalizacja i powszechna dostępność po wsze czasy kusi, cieszy i urzeka, jednak w trakcie niniejszego referatu, przedłożę Państwu wszelkie znane mi dowody na to, że droga zabytku na monitor komputera, to niekiedy droga długa, żmudna, ciężka ale i ciekawa! Ponoć podróże kształcą, niekiedy zmieniają, zabytkowe woluminy z przystankiem na stole konserwatorskim, nawet bardzo (w pozytywnym tego słowa znaczeniu).


m-Guciapngm-LubierskapngDobrosława Gucia, Joanna Lubierska

Zastosowanie Tek Dworzaczka oraz innych wielkopolskich baz osobowych w poszukiwaniach genealogicznych i regionalnych

Podczas wykładu przedstawione zostaną najpopularniejsze osobowe wyszukiwarki genealogiczne (m.in. Poznań Projekt, Basia, Geneszukacz), z których korzystają genealodzy amatorzy oraz zawodowe firmy genealogiczne. Zaprezentowane będą możliwości przeszukiwania tych baz wg nazwisk, miejscowości, dat oraz wyszukiwań „przybliżonych”. Pokazany zostanie ich zakres chronologiczny i terytorialny. Funkcjonalność tych baz zostanie porównana z Tekami Dworzaczka, szczególnie z częścią REGESTRY I MONOGRAFIE.